Hac İslam'ın beş şartından biridir. İbadet amacıyla hac mevsiminde Kabe'yi
ziyaret etmek ve orada yapılması gereken ibadetleri yerine getirmektir.
Bir Müslüman'ın ömründe bir kez hacca gitmesi yeterlidir.
Hac zamanı, Kurban Bayramı öncesi arife ve bayram günleri olmak üzere beş gündür.
Bu zaman dilimi dışında yapılan hac ziyaretlerine umre denir.
Hac, sözcük anlamı olarak dinlerin kutsal olarak saydıkları yerlere yapılan
ziyarettir.
İbadet maksadiyla hac mevsiminde Kâbe'yi ziyaret etmege Hac denir. Hac mevsiminin
disinda Kâbe ziyaret edilirse Umre adi verilir. Hac ibadeti, islamin bes sartmdan
biridir. Farz-i ayn dedigimiz kuvvetli farzlardan olup, kitap ve sünnet ile
sabittir.
Kitapdaki yeri Al-î Imran suresinin 97. ayetidir. Bu ayette mevlamiz söyle buyurmaktadir:
" Azik ve binek Halimin Han yoluna gücü yeten her kimsenin o Beyti hac etmesi,
insanlar üzerinde Allah'in hakkidir, farzdir. Kim bu farzı tanimazsa her halde
Allah'in ihtiyaci yok. O bütün alemlerden müstagnidir."
Sünnetdeki yerini de, Ibn-i Ömer'den rivayet edilen su hadisi serifle bulmaktayiz:
" Islam dini bes temel üzerine bina edilmistir. Kelime-i şahadet getirmek, Namaz
kilmak, Oruç tutmak, Zekat vermek ve Hacca gitmektir."
Hac ibadeti insana dini, dünyevi birçok kültürel faydalar saglar. Dünyanin çeşitli
yönlerinden gelen dilleri, renkleri, milletleri ayri olan insanlarm, ayni duygular
etrafinda tek yürek oldugunu gördükçe insanin, Allah'a ve dine olan bagliligi
artar. Bu sayede temiz bir iman'a, salih bir amele ve güzel ahlaka sahip olur.
Bu maksatla, üzerine hac farz olupda, yerine getirmekte vurdum duymazlik edenlere,
sevgili peygamberimizin ögütleri yaninda çok agir benzetmeleri bulunmakta ve
söyle buyurmaktadir :

- " Üzerine hac farz olup da onu yerine getirmeyenler, hristiyan veya yahudi
ölümüyle ölürler." [Hz. Ali (r.a.)'den]
- " Müslümanlarin yapmakla mükellef oldugu isleri islemeyenler onlardan degildir.
" [Tabarani (rîvayet)]
- " Hacca gitmekte acele ediniz, (borçlarinizdan biran önce kurtulmaya çalisiniz),
çünkü takdir ansızın gelebilir." [îbni Abbas'dan (Ahmet rivayet)]
- " Ey insanlar. Allah hac ibadetini sizin üzerinize farz kilmistir. Hac yapmakta
acele ediniz." [Müslim rivayet eder]
- Bir gün Hz. Aise validemiz: ,.Ey Allah 'in Rasulü, kadinlar üzerine cihad
var midir? " diye sordu. Rasulullah'da: " Kadinlar üzerine harpsiz cihad vardir.
O da Hac ve Umre 'dir." buyurdu.
- " Bir Umre 'den sonra, yapilan hatalara baska bir Umre kefarettir ve makbul
bir Hac ibadeti ise sahipini Cennet'e götürür."
Hac ve Umre çeşitleri :
1) Hacc-i Ifrad: Umresiz yapilan Hac demektir. Söyle niyet edilir: "Allahümme
irini üridül hacca, feyessir hilli ve vetekabbelhü minni" Manasi: Allahim ben
hac yapmak istiyorum, bunu bana kolaylastirarak kabul et.
Bu hacda kurban yoktur. Diger iki hac çesidinde kurban kesmek vacibtir.
2) Hacc-i Temettu: Hac mevsiminde, ayri ayri ihramla, hem hac hem de umre yapmaktir.
Söyle niyet edilir: ,,Allahümme irini üridül umrete lillahi, fezessirhüli ve
tekabbelhü minni". Manasi: Allahim ben umre yapmak istiyorum, bunu bana kolaylastirarak
kabul et.
Umre ihramindan çiktiktan sonra bir kaç gün ara ile tekrar hac ibadetine niyet
edilir. Birinci bolümde oldugu gibi.
3) Hacci Kiran: Hac mevsiminde, tek ihram ile hem Hac, hem de Umre ibadetini
yapmaya denir. Söyle niyet edilir: ,,Allahümme inni üridül hacce vel umre-te
lillahi, feyessirhumali ve tekabbelhuma minni". Manasi: Allahim ben hac ve umreye
niyet ettim, buna bunu kolaylastirarak kabul et.

Bu hac çeşitlerinden birisine niyet eden haci adaylarinin ilk ögrenecegi dua
Telhiye'dir. Sözleri söyledir:
Lebbeyk. Allahümme Lebbeyk, Lebbeyke lâ serike leke lebbeyk, Innel hamde Vennimete
leke Velmülke laserike lek"
Manasi: Mevlam. Davetine uyarak sana geldim. Senin esin ve ortagin yoktur. Mülk
ve nimet senindir. Hamd sanadir. Serikin yoktur.
İhrama girdikten ve niyet yapildiktan sonra haci adayi bu telbiyeyi sik sik
okuyacaktir.
Haccın farzı üçtür:
1) İhrama girmek
2) Ziyaret tavafi yapmak
3) Arafatta vakfeye durmak
1. Îhram: 150 x 120 ebadinda iki beyaz havlu parçasidir. Mekke'ye
muayyen uzakliktaki Mikat adi verilen mahallerden niyet ederek Telbiye ile ihrama
girilir. Kadinlar kendi elbiseleriyle niyet ederek ihrama girmis olurlar. îhrami
giydikten sonra, bazi helal olan seyler haram olur. Mesela avlanmak, ot koparmak,
böcek öldürmek, koku sürünmek, cinsi münasebette bulunmak gibi fiiller.
2. Tavaf: îhrama girmis olan hacilar, Mekke'ye geldikleri zaman,
dogru Kâbe'yi tavafa giderler. Sadece hacc-i ifrada niyet eden hacilar Kudum
Tavafi'na, Hacc-i Temettü ve Hacc-i Kirana niyet eden hacilarda Umre Tavafi'na
niyet ederler. Tavaflarda Kâbe sol tarafa alinarak Hacerül-Esved'den baslanir.
Yedi defa dönülür. Ilk üç dönüste remel yapilir. (Kisa adimlarla canli yürümektir.
Sonunda sa'y olan tavaflarda remel ve iztiba (sag omuzu açmak) yapilir. Her
tavafta yapilmaz) Her dönüse bir savt denir. Her savtin duasi vardir. Bilinmezse
bildiginiz bir duayi okuyarak tavaf edilir. Hacerül-Esved'in karsisina gelinince:
"Bismillahi Allahu ekber" diyerek elle selamlanir veya dokunulur. Tavaf bittikten
sonra Ibrahim makamina yakin bir yerde iki rekât namaz kilinir. 1. rekâtta Kâfirun
suresi. 2. rekâtta Îhlas suresi okunur. Zemzem içilir ve Umrenin sa'yina geçilir.
Sa'y: (Vacibtir) Safa ve Merve arasinda yedi kere yürümektir.
İki yeşil direk gelince canli bir sekilde yürürler buna Hervele denir. Hacc-i
Temettu'ya niyet edenler tras olarak ihramdan çikarlar. Arefeden bir gün önce
tekrar ihrama girerler. Hacc-i Ifrat ve Hacc-i Kiran'a niyet edenler Bayramin
birinci günü tas attiktan sonra kurban kesilinceye kadar ihramda kalirlar. Tas-Bas-Tras'dan
(Seytan taslama. Kurban kesme. Tras olma) sonra ihramdan çikarlar. En sonunda
Arafat - Müzdelife vukufü ve seytan taslama bitince hemen ziyaret tavafini (Farz
Tavafi) yapmak üzere Kâbe'ye gelinir ve Tavaf yapilir. Safa ve Merve arasinda
tekrar say yapilir. Kurbanlar kesildi haberi gelince tras olunarak ihramdan
çikilir. Bundan sonra normal elbiselerle Kâbe bol bol tavaf edilir. Mekke'den
ayrilirken en son Veda Tavafi yapilarak Kâbe terk edilir.
3.Arafat: Mekke sehrine takriben 30 km uzaklikta bulunan bir
aindir. Burada arefe günû günesin dogusundan, batisina kadar bulunmak farzdir.
Arafat'ta vakfeye durmayan kisi hac ibadetini yapmamis olur. Burada' bol bol
dua, zikir ve ibadet yapilir. Dualarin, isteklerin kabul edildigi kutsal bir
yerdir. Ovanin ortasina yakin bir yerde «Cebelû-r rahme" denilen bir tepe vardir.
Bu tepe civarinda dua etmek sevaptir.
Günes
battiktan sonra «Mesaril Harem» denilen mescidin yanina, yani Müzdelife'ye gelinir.
Burada aksam ve yatsi namazlari beraberce kilinir. Bu mahalde de bol bol ve
zikir yapilir. Mina'da atilacak olan taslar buradan toplanir. Sabah namazindan,isteyen
Mina'daki çadiarda kalir, isteyen de Mekke'deki evine gider. Mina'yi terk edenler,
sünneti terk etmis olurlar. Mina'da üç gün seytan taslanir. Bayramin birinci
gününde, büyük seytana yedi, ikinci gününde büyük, orta ve kûçûk seytana yirmibir,
ûçüncü gününde yine her ûçüne yirmibir tas atilir. Tas atma bittikten sonra
hacilarin isleri bitmis olur. Medine'yi ziyaret etmemis olanlar Medine'ye, Hac'dan
önce ziyaret etmis olanlarda memleketlerine dönerler. Zamanlari olanlar, Hz.
Aise Mescidinden Umre için ihrama girerek bol bol Umre yaparlar.
Cezalar (Cinayetler):
Haccın ve Umrenin menasikinden (erkânindan) biri, ihlal, ihmal veya terk edilirse
bunlara bir bedel gerekir ki buna Haccın ve Umre'nin cezalari manasinda cinayetler
denir.
Hacc ve Umrenin farzlari terk edilirse ibadet bozulur, iadesi gerekir. Haccın
vacibleri terk veya ihmal edilirse, yapilan hatanin cinsine göre ya ibadet kaza
edilîr veya ceza verilir. Bu cezalar deve, koyun, keçi cinsinden bir hayvanin
kurban edilmesi oldugu gibi, sadaka seklinde veya oruç tutmakla da ceza yerine
getirilir.
Hacc ve Umre'nin vacibleri:
1. Sa'y yapmak (Safa ile Merve arasinda);
2. İhrama intikat denilen yerlerden girmek;
3. Günes batincaya kadar Arafat'dan ayrilmamak;
4. Müzdelife'de vakfeye durmak;
5. Mina'da 3 gün seytan taslamak;
6. Tras veya saç kisaltma;
7. Veda Tavafi (Tavafi Sader)
Hacılarin dikkatine:
1. Medine ve Mekke'de namazlar mümkün oldugu kadar Harem'de ve cemaatla beraber
kilmaga çalismak;
2. Sehevi hislerden, fasiklik yapmaktan, kavga çikarmaktan siddetle sakinmak.
(Bakara, 197)
3. İbadet ve Ziyaret yerlerinde, müslümanlara söz ve fiil ile eziyet verimemege
ve kibar olmaya çalismak (Halim, Selim)
4. İhramli olan haci adaylari, ihramin bütün yasaklarina kusursuz uymali. İhram
yasaklari kisaca söyledir:
a) Vücuttan kil koparmak, tirnak kesmek, saç, ot, çiçek koparmak v.s.. Kan çikmasinda
bir beis yoktur.
b) İhrama girdikten sonra koku sûrmek, yiyecegine ve içecegine koku batirmak,
kokulu sabunla yikanmak. İhramdan önce sürülen koku kalmis ise zarari yoktur.
c) Ehil olmayan kara ve deniz hayvanlarini avlamak;
d) Zina yapmak, sehvetle dokunmak ve öpmek v.s.
e) Eldiven ve ayakkabi giymek. Paltoyu giymeden omuza atmakta zarar yoktur.
f) Kadinlan yüzleri ve elleri ihramda açik olmali. Elbiseleriyle birlikte ayakkabilariyla
dolasirlar.
Tavaf yaparken dönüsler (savt) de okunacak dualar:
1. savtda okunan dua:

2.savtda okunan dua:

3. savtda okunan dua:
3. savtda okunan dua:
4. savtda okunan dua:
5. savtda okunan dua:
6. savtda okunan dua:
7. savtda okunan dua:

Şüphesiz, âlemlere bereket ve hidayet kaynağı olarak insanlar için kurulan ilk ev (mâbet), Mekke'deki (Kâbe)dir. [El-Ali Imran 96]